पुणे : जमीन मोजणीची प्रक्रिया अधिक जलद, पारदर्शक आणि कार्यक्षम करण्यासाठी राज्याच्या भूमी अभिलेख विभागाने महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत ई-पोस्ट प्रणाली सुरू केली आहे. या नव्या व्यवस्थेनुसार, ‘ई-काउंट २’ या ऑनलाइन प्रणालीतून तयार होणाऱ्या मोजणीच्या नोटिसा थेट टपाल विभागाकडे ऑनलाइन पाठविल्या जाणार असून त्या स्पीड पोस्टद्वारे संबंधित पक्षकारांपर्यंत पोहोचवल्या जातील. जमीन मोजणीच्या प्रक्रियेत संबंधित सर्व पक्षकारांना नोटीस देणे कायद्याने बंधनकारक आहे. यामध्ये सर्व्हे क्रमांकधारक, मोजणीसाठी अर्ज करणारा, सहधारक, शेजारील जमीनधारक तसेच सातबाऱ्यावर नमूद असलेल्या इतर संबंधित व्यक्तींचा समावेश होतो. यापूर्वी या नोटिसा भूमी अभिलेख कार्यालयात छापून त्या प्रत्यक्ष टपाल कार्यालयात जमा कराव्या लागत होत्या. या प्रक्रियेमुळे वेळ, कागदपत्रे आणि मनुष्यबळाचा मोठ्या प्रमाणात वापर होत असल्याने मोजणीच्या कामात विलंब होत असे. नवीन ई-पोस्ट प्रणालीमुळे ही प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल झाली असून, ‘ई-काउंट २’ प्रणालीत तयार झालेली नोटीस थेट टपाल विभागाकडे पाठविली जाणार आहे. त्यानंतर टपाल विभाग स्पीड पोस्टद्वारे संबंधित लाभार्थ्यांना नोटिसा वितरित करणार असल्याने नोटिसा अधिक वेगाने आणि वेळेत पोहोचण्यास मदत होणार आहे.
या प्रकल्पासाठी राज्य शासनाने २.८० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला असून राज्यभरातील भूमी अभिलेख विभागाच्या सर्व मोजणी प्रकरणांमध्ये ही सुविधा टप्प्याटप्प्याने लागू करण्यात येत आहे. पुणे जिल्ह्यातही या प्रणालीची अंमलबजावणी सुरू झाली असून, २ ऑगस्ट २०२६ पासून ‘ई-काउंट २’ प्रणालीतून तयार होणाऱ्या मोजणी नोटिसा ई-पोस्टद्वारे पाठविण्याची प्रक्रिया प्रत्यक्षात सुरू झाली आहे. भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, या बदलामुळे नोटिसा वेळेत संबंधितांपर्यंत पोहोचतील, मोजणी प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता निर्माण होईल आणि प्रकरणांच्या निपटाऱ्याला गती मिळेल. तसेच कागदपत्रांची छपाई, प्रत्यक्ष टपाल कार्यालयात नेऊन जमा करण्याची गरज संपुष्टात येणार असल्याने विभागाचा वेळ आणि मनुष्यबळाचीही मोठ्या प्रमाणात बचत होणार आहे. स्पीड पोस्टद्वारे नोटिसांचे जलद वितरण, डिजिटल प्रक्रियेमुळे होणारी कार्यक्षमता आणि मोजणी प्रकरणांतील विलंब कमी होणे हे या नव्या प्रणालीचे प्रमुख फायदे मानले जात आहेत. या उपक्रमामुळे जमीन मोजणीसंबंधीची प्रशासकीय प्रक्रिया अधिक आधुनिक, सुलभ आणि नागरिकाभिमुख होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
