पुणे : उन्हाळ्यात अनेक लोक दूरच्या ठिकाणची मंदिरे आणि पर्यटन स्थळांना भेट देण्यासाठी आध्यात्मिक यात्रा आणि लांबच्या दौऱ्यांचे नियोजन करतात. यासाठी, पाच-सहा जणांची कुटुंबे एकत्र खाजगी बस बुक करतात किंवा स्वतःच्या कारने प्रवास करतात. तसंच, लग्नसमारंभाकरिता जेव्हा लोकांना एकाच वाहनातून प्रवास करायचा असतो, तेव्हा आरटीसी (RTC) किंवा खाजगी बस बुक करतात. पण, तुम्हाला माहित आहे का? कुटुंबातील अनेक सदस्य किंवा मित्र-मैत्रिणींना लग्नासाठी किंवा कोणत्याही तीर्थयात्रेसाठी एकत्र जायचं असेल तर, तुम्ही बसप्रमाणेच ट्रेनचा डबाही बुक करू शकता. इतकेच नाही, तर तुम्हाला हेही माहित आहे का की, तुमची इच्छा असल्यास तुम्ही संपूर्ण ट्रेनसुद्धा बुक करू शकता? मग, बुकिंग कुठे आणि कशी करायची? चला, या लेखात संपूर्ण माहिती जाणून घेऊया.
तुमच्या प्रवासाच्या गरजेनुसार एक डबा किंवा संपूर्ण ट्रेन बुक करण्याला फुल टॅरिफ रेट (FTR) बुकिंग म्हणतात. यासाठी तुम्हाला “IRCTC FTR” वेबसाइटला भेट द्यावी लागेल. जर तुम्हाला फक्त डबे बुक करायचे असतील, तर तुम्ही ट्रेनमध्ये जास्तीत जास्त दोन डबे बुक करू शकता. जर तुम्हाला संपूर्ण ट्रेन बुक करायची असेल, तर शक्यता तपासल्यानंतर, तुम्हाला किमान १८ आणि कमाल २४ डबे (कोच) बुक करण्याची संधी दिली जाते. जर तुम्हाला फक्त एक किंवा दोन डबे बुक करायचे असतील, तर ज्या रेल्वे स्थानकांवर ते डबे जोडण्यासाठी किंवा काढण्यासाठी १० मिनिटे किंवा त्याहून अधिक वेळ द्यावा लागू शकतो. तेथून तुम्हाला बुकिंग करण्याची परवानगी दिली जाते. तुमच्या प्रवासाच्या गरजेनुसार, तुम्हाला प्रवासाच्या तारखेच्या जास्तीत जास्त सहा महिने किंवा किमान ३० दिवसाआधी डब्बा किंवा ट्रेन आरक्षित करावी लागेल. प्रवासाचा सर्व तपशील, मार्ग आणि इतर माहिती भरल्यानंतर, तुम्हाला सुरक्षा ठेव म्हणून काही रक्कम ऑनलाइन भरावी लागेल. यासाठी, तुम्हाला प्रत्येक बोगीसाठी ५०००० रुपये जमा करावे लागतील. अन्यथा, जर १० किंवा १२ डब्ब्याची आवश्यकता असेल, तर १८ डब्ब्यांची सुरक्षा ठेव, म्हणजेच ९ लाख रुपये, भरावे लागेल. यामध्ये, रेल्वे अधिकारी तुम्ही निवडलेले डबे आणि तुम्ही प्रवास केलेले अंतर यानुसार किंमत ठरवतात. जेव्हा तुम्ही ट्रेन बुक करता, तेव्हा १८ डब्यांमधील सर्व प्रवाशांनी खर्च केलेली रक्कम वजा केली जाते आणि उर्वरित रक्कम तुम्हाला कामकाजाच्या १० दिवसांत परत केली जाते. अन्यथा, जर तुम्ही फक्त एक किंवा दोन डब्यांमधून प्रवास केला, तर तुमच्याकडून फक्त मिळालेली रक्कमच वसूल केली जाते. सुरक्षा ठेव म्हणून भरलेली रक्कम तुमचा प्रवास पूर्ण झाल्यावर परत केली जाते. शिवाय, तुमची इच्छा असल्यास, आयआरसीटीसी संपूर्ण डब्यासाठी किंवा ट्रेनसाठी जेवणाची सुविधा देखील पुरवते.
बुकिंग कसे करायचे?
- यासाठी, सर्वप्रथम गुगल उघडून FTR IRCTC असे टाईप करा . त्यानंतर IRCTC ची वेबसाईट उघडेल.
- पुढे, तुम्हाला तिथे मागितलेली माहिती भरून नोंदणी करावी लागेल.
- नोंदणी केल्यानंतर, तुम्हाला एक डबा हवा आहे की संपूर्ण ट्रेन हवी आहे, याचे पर्याय उपलब्ध असतील.
- मग तुम्हाला प्रशिक्षक हवा असल्यास ‘Coach’ निवडावा लागेल, किंवा प्रशिक्षण हवे असल्यास ‘Train’ निवडावे लागेल.
- जर ट्रेनमधील सर्व डब्यांची आवश्यकता असेल, तर किमान १८ आणि कमाल २४ डबे निवडले पाहिजेत.
- त्यानंतर तुम्हाला बुकिंग करण्याचा उद्देश निवडावा लागेल (उदाहरणार्थ, लग्न, शासकीय दौरा).
- पुढे, कोचचा प्रकार निवडा (स्लीपर/एसी-३ टियर/एसी-२ टियर/एसी फर्स्ट क्लास).
- त्यानंतर, तुम्ही कोणत्या स्थानकावरून गाडीत चढाल आणि कोणत्या स्थानकावर उतराल यासंबंधीचा तपशील द्यावा. त्यानंतर, प्रवासाची तारीख नमूद करावी.
- तुम्हाला तुमच्या प्रवासाच्या तारखेच्या किमान ३० दिवस आधी ट्रेन किंवा डब्यांचे आरक्षण करणे आवश्यक आहे.
- प्रवासाची तारीख नोंदवल्यानंतर, तुम्हाला ट्रेनचा उल्लेख करावा लागेल आणि सुरक्षा ठेव भरावी लागेल.
- सुरक्षा ठेव भरल्यानंतर एका आठवड्याच्या आत तुम्हाला एक पुष्टीकरण मिळेल. तेव्हाच तुम्हाला कळेल की तुमचे कोच किंवा ट्रेनचे आरक्षण निश्चित झाले आहे किंवा नाही.
- येथे लक्षात ठेवण्यासारखी गोष्ट ही आहे की, एफटीआर बुक करताना रेल्वे अधिकारी तांत्रिक अडचणी लक्षात घेऊनच कोच किंवा ट्रेन देतात.
- तसंच, कोच किंवा ट्रेन बुकिंग संबंधित काही समस्या किंवा तक्रारी असल्यास, विभागीय स्तरावरील अधिकारी कारवाई करतात.
