वृत्तसंस्था : महाराष्ट्रात लाडकी बहीण योजना अतिशय प्रसिद्ध आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांच्या खात्यात दरमहा १५०० रुपये देण्यात येतात. सरकार विविध घटकांसाठी अशा योजना जाहीर करत असते. दरम्यान राजस्थान सरकारनेदेखील विद्यार्थीनींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी खास योजना आणली आहे. याअंतर्गत विद्यार्थीनींच्या खात्यात दरमहा विशिष्ट रक्कम जमा होणार आहे. राजस्थान सरकारने मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी “आपकी बेटी योजना”सुरु केली आहे. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबातील मुलींना, विशेषतः ज्या कुटुंबात पालकांचे निधन झाले आहे किंवा बीपीएल (गरीबी रेषेखालील) श्रेणीतील असलेल्या मुलींसाठी ही योजना आहे. गरिबीमुळे किंवा आर्थिक अडचणींमुळे शिक्षण सोडणाऱ्या मुलींच्या ड्रॉपआऊट दर कमी करणे हे यामागचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
राजस्थान बालिका शिक्षा फाउंडेशनद्वारे ही योजना राबवली जाते. ज्यामध्ये सरकारी शाळांमधील इयत्ता पहिली ते बारावीपर्यंतच्या मुलींना थेट आर्थिक सहायता मिळते. यामुळे कुटुंबावरील आर्थिक भार कमी होईल आणि मुली स्वावलंबी होण्यास मदत होणार असल्याचा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे. या योजनेचा लाभ फक्त राजस्थानच्या सरकारी शाळांमध्ये शिकणाऱ्या मुलींनाच मिळेल. यासाठी विद्यार्थीनी राजस्थानची कायमस्वरूपी रहिवासी असावी, बीपीएल कुटुंबातील असावी आणि पालकांपैकी एक किंवा दोघांचेही निधन झाले असावे. इयत्ता पहिली ते बारावीपर्यंतच्या मुलींना हा लाभ मिळू शकतो. पुरुष विद्यार्थी किंवा खासगी शाळेतील मुलींना या योजनेचा फायदा घेता येणार नाही.अर्जदाराने जन आधार कार्ड आणि बँक खाते जोडलेले असावे. याशिवाय आधार कार्ड, निवास प्रमाणपत्र, उत्पन्न प्रमाणपत्र आणि पालकांच्या मृत्यू प्रमाणपत्र (लागू असल्यास) आवश्यक आहेत. हे निकष पूर्ण न केल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो, याची विद्यार्थीनींनी नोंद घ्या. योजनेअंतर्गत आर्थिक सहायता इयत्तेनुसार दिली जाते. इयत्ता पहिली ते आठवीपर्यंतच्या मुलींना दरवर्षी ₹२१०० ची मदत मिळेल, जी पुस्तके, शुल्क आणि इतर शिक्षण खर्चासाठी वापरता येईल. इयत्ता नववी ते बारावीपर्यंतच्या मुलींना ₹२५०० ची रक्कम मिळेल, जी उच्च शिक्षणासाठी अधिक उपयुक्त ठरेल. ही रक्कम थेट लाभार्थ्यांच्या जन आधार लिंक्ड बँक खात्यात डीबीटी (डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर) द्वारे जमा केली जाते. यामुळे पारदर्शकता वाढते. रक्कम वर्षाला एकदा जमा केली जाते आणि ती मुलीच्या नावाने असते. ती रक्कम तिच्याच शिक्षणावरच खर्च व्हावी अशी अपेक्षा असते.
