मुंबई : गंभीर गुन्ह्यांच्या तपासासाठी आता महाराष्ट्र पोलिसांना अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची साथ मिळणार आहे. प्रसिद्ध आयटी कंपनी Microsoft ने विकसित केलेल्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित ‘महा क्राईम OS AI’ या प्लॅटफॉर्मचा प्रयोग सध्या नागपूर ग्रामीण पोलिसांकडून करण्यात येत असून त्याला मोठे यश मिळाले आहे. या तंत्रज्ञानामुळे तपासी अधिकाऱ्यांना गुन्ह्याचा तपास करताना टप्प्याटप्प्याने मार्गदर्शन मिळणार असून तपासातील चुका कमी होण्यास मदत होणार आहे. नागपूर ग्रामीण पोलीस दलात या प्लॅटफॉर्मचा प्रायोगिक वापर सुरू असून आतापर्यंत ३०० पेक्षा जास्त गुन्ह्यांच्या तपासात या प्रणालीने पोलिसांना मदत केल्याची माहिती समोर आली आहे. या तंत्रज्ञानामुळे गुन्हा नोंदवल्यानंतर तपासाची प्रक्रिया अधिक वेगवान आणि अचूक होणार असल्याचे व पोलिसांकडून सांगण्यात येत आहे.
‘महा क्राईम OS AI’ हे प्लॅटफॉर्म पोलिसांकडून नोंदवलेली एफआयआर प्रणालीमध्ये घेतल्यानंतर त्या गुन्ह्याच्या तपासासाठी सविस्तर आराखडा तयार करून देते. तपासी अधिकाऱ्यांनी पुढे कोणती पावले उचलावी, कोणत्या पुराव्यांची तपासणी करावी आणि कोणती प्रक्रिया करावी याबाबत कृत्रिम बुद्धिमत्ता मार्गदर्शन करते. त्यामुळे तपास अधिक व्यवस्थित आणि पुराव्यांवर आधारित होण्यास मदत होते. याशिवाय संशयितांच्या फोन नंबरचे सीडीआर (Call Detail Record) मिळवणे, त्याचे अचूक विश्लेषण करणे तसेच तपासादरम्यान लागणारी अधिकृत पत्रे तयार करणे यासारखी अनेक कामेही हा प्लॅटफॉर्म अत्यंत कमी वेळेत पूर्ण करतो. या प्रणालीद्वारे सीसीटीव्ही फुटेजचे विश्लेषण आणि फेस रिकग्निशन तंत्रज्ञानाचाही वापर करता येतो. त्यामुळे गुन्ह्यातील संशयित व्यक्तींचा शोध घेणे अधिक सोपे होणार आहे. सध्या नागपूर ग्रामीण पोलिसांच्या १३३ अधिकाऱ्यांना या तंत्रज्ञानाचे प्रशिक्षण देण्यात आले असून गेल्या काही आठवड्यांपासून त्याचा वापर सुरू आहे. डिसेंबर २०२५ मध्ये सत्य नडेला यांनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना या तंत्रज्ञानाबाबत माहिती दिली होती. त्यानंतर महाराष्ट्राच्या गृह विभागासोबत सामंजस्य करार करण्यात आला. नागपूर ग्रामीणमधील प्रयोग यशस्वी झाल्यानंतर लवकरच महाराष्ट्रातील सर्व जिल्ह्यांतील पोलीस ठाण्यांमध्ये ‘महा क्राईम OS AI’ लागू करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. नागपूर ग्रामीणचे पोलीस अधीक्षक Harsh Poddar यांनीही या तंत्रज्ञानामुळे गुन्हे तपास अधिक परिणामकारक होणार असल्याचे सांगितले. या आधुनिक प्रणालीमुळे महाराष्ट्र पोलिसांच्या तपास प्रक्रियेला मोठी गती मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
