मुंबई : मुंबईकरांच्या दैनंदिन प्रवासाचे प्रमुख साधन असलेल्या लोकल रेल्वे सेवेत आगामी काळात मोठा बदल होण्याची शक्यता आहे. मुंबईच्या तिन्ही उपनगरीय रेल्वे मार्गांवर सध्या मर्यादित संख्येने एसी लोकल गाड्या धावत आहेत. त्यामुळे प्रत्येक प्रवाशाला एसी लोकलमधून प्रवास करणे शक्य होत नाही. मात्र, आता मुंबई रेल्वे विकास महामंडळाने (एमआरव्हीसी) मुंबईकरांसाठी महत्त्वाचे नियोजन केले असून, तब्बल २३८ नव्या एसी लोकल गाड्या मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वे सेवेत दाखल होणार आहेत. मुंबईकरांचा प्रवास अधिक आरामदायी, आधुनिक आणि सोयीस्कर करण्याच्या उद्देशाने हा निर्णय घेण्यात आला आहे. एमआरव्हीसीच्या मुंबई शहरी परिवहन प्रकल्पाअंतर्गत या नव्या एसी लोकल गाड्यांच्या बांधणीसाठी खासगी निविदा प्रक्रिया राबविण्यात आली होती. मात्र, ही खासगी निविदा प्रक्रिया रद्द करण्यात आली असून, आता या सर्व २३८ एसी लोकल गाड्या थेट भारतीय रेल्वेच्या स्वतःच्या कारखान्यांमध्ये तयार केल्या जाणार आहेत. यामध्ये चेन्नई येथील इंटिग्रल कोच फॅक्टरी, कपूरथला येथील रेल कोच फॅक्टरी आणि रायबरेली येथील मॉडर्न कोच फॅक्टरी यांचा समावेश आहे. त्यामुळे नव्या एसी लोकलच्या निर्मितीची जबाबदारी भारतीय रेल्वेच्या प्रमुख उत्पादन केंद्रांवर राहणार आहे. एमआरव्हीसीच्या नियोजनानुसार, या ताफ्यातील पहिली नवीन एसी लोकल २०२७ मध्ये प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतर टप्प्याटप्प्याने आणखी गाड्या सेवेत दाखल करण्यात येणार असून, २०३० पर्यंत सर्व २३८ एसी लोकल मुंबईच्या तिन्ही उपनगरीय मार्गांवर धावतील, असे नियोजन करण्यात आले आहे. त्यामुळे सध्या मर्यादित असलेली एसी लोकल सेवा भविष्यात मोठ्या प्रमाणात वाढणार असून, मुंबईकरांना वातानुकूलित रेल्वे प्रवासाचा अधिक चांगला पर्याय उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे.
मुंबईच्या वाढत्या लोकसंख्येबरोबरच दररोज रेल्वेने प्रवास करणाऱ्या नागरिकांची संख्या मोठी आहे. त्यामुळे उपनगरीय रेल्वे सेवेत प्रवाशांना अधिक सुविधा देणे आणि प्रवासाचा अनुभव आरामदायी करणे ही काळाची गरज बनली आहे. सध्या एसी लोकलच्या काही फेऱ्या उपलब्ध असल्या तरी त्यांची संख्या मर्यादित असल्याने सर्व प्रवाशांना या सेवांचा लाभ घेता येत नाही. नव्या २३८ एसी लोकल सेवेत आल्यानंतर एसी गाड्यांच्या फेऱ्यांमध्ये मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे गर्दीच्या वेळेतही प्रवाशांना अधिक पर्याय उपलब्ध होऊ शकतील. विशेषतः मुंबईतील उष्ण आणि दमट हवामानाचा विचार करता वातानुकूलित लोकल सेवा प्रवाशांसाठी अधिक आरामदायी ठरणार आहे. दरम्यान, मुंबईतील रेल्वे पायाभूत सुविधा मजबूत करण्यासाठी एमआरव्हीसीकडून विविध प्रकल्प हाती घेण्यात आले आहेत. त्यातील पनवेल-कर्जत नव्या उपनगरीय रेल्वे मार्गाचे कामही याच वर्षाच्या अखेरीस पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. या प्रकल्पांतर्गत रेल्वे मार्गाचे चौपदरीकरण तसेच नवीन स्थानकांच्या उभारणीचे काम सुरू आहे. पनवेल-कर्जत रेल्वे मार्गामुळे मुंबई महानगर प्रदेशातील उपनगरीय रेल्वे संपर्क अधिक मजबूत होण्यास मदत होणार आहे. नव्या मार्गांचा विस्तार होत असतानाच आधुनिक एसी लोकल गाड्यांचा ताफाही उपलब्ध होणार असल्याने भविष्यात मुंबईच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेला मोठी चालना मिळू शकते. मुंबई शहरासोबतच आसपासच्या उपनगरांमधील प्रवाशांसाठीही हा बदल महत्त्वाचा ठरणार आहे. रेल्वेचे जाळे विस्तारत असताना त्यासाठी आवश्यक असलेल्या आधुनिक गाड्या वेळेत उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. त्यामुळे पुढील काही वर्षांत मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वे सेवेत एसी लोकलचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वाढण्याची शक्यता आहे. २०२७ मध्ये पहिली नवीन एसी लोकल दाखल झाल्यानंतर पुढील तीन वर्षांत टप्प्याटप्प्याने २३८ गाड्यांचा ताफा तयार करण्याचे उद्दिष्ट असल्याने मुंबईकरांना भविष्यात अधिक आरामदायी प्रवासाची सुविधा मिळू शकते. पनवेल-कर्जतसारखे नवीन मार्ग, चौपदरीकरण, नवीन स्थानके आणि आधुनिक एसी लोकल यामुळे मुंबईची उपनगरीय वाहतूक व्यवस्था अधिक सक्षम करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल पडणार आहे. वाढती प्रवासी संख्या, वाहतूक कोंडी आणि सार्वजनिक वाहतुकीवरील वाढता ताण लक्षात घेता रेल्वेची क्षमता वाढविणे आवश्यक आहे. या पार्श्वभूमीवर २३८ नव्या एसी लोकलचा निर्णय मुंबईच्या भविष्यातील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेसाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे. त्यामुळे आगामी काळात मुंबईकरांचा रोजचा लोकल प्रवास अधिक आरामदायी, आधुनिक आणि सुखकर होण्याची अपेक्षा आहे.
