मुंबई : डिजिटल व्यवहार करणाऱ्या नागरिकांसाठी महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. Google Pay, PhonePe, Paytm यांसारख्या UPI ॲप्सच्या माध्यमातून होणाऱ्या व्यवहारांवर लागू करण्यात आलेल्या नव्या मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) शुल्काच्या निषेधार्थ देशातील व्यापारी संघटनांनी २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ‘नो UPI डे’ पाळण्याचे आवाहन केले आहे. फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया व्यापार मंडळ (FAIVM) आणि कॉन्फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया ट्रेडर्स (CAIT) यांनी हा निर्णय जाहीर केला आहे. या आवाहनानुसार गांधी जयंतीच्या दिवशी देशभरातील अनेक छोटे-मोठे व्यापारी, किरकोळ दुकानदार आणि काही पेट्रोल पंप चालक UPI द्वारे QR Code पेमेंट स्वीकारणार नाहीत. त्यामुळे ग्राहकांनी त्या दिवशी खरेदीसाठी रोख रक्कम, डेबिट कार्ड किंवा क्रेडिट कार्डचा पर्याय तयार ठेवावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
व्यापाऱ्यांच्या आक्षेपाचे मुख्य कारण म्हणजे १५ ऑक्टोबर २०२६ पासून लागू होणारे नवीन MDR शुल्क. सरकार आणि NPCI यांच्या निर्णयानुसार २००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या व्यापाऱ्यांना (P2M) करण्यात येणाऱ्या UPI व्यवहारांवर ०.४० टक्के MDR आकारला जाणार आहे. हे शुल्क जास्तीत जास्त ३०० रुपयांपर्यंत मर्यादित असेल. म्हणजे व्यवहाराची रक्कम कितीही मोठी असली तरी व्यापाऱ्याकडून कमाल ३०० रुपये शुल्क आकारले जाईल. व्यापारी संघटनांचे म्हणणे आहे की किराणा, पेट्रोल-डिझेल, धान्य, इलेक्ट्रॉनिक्स यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये नफ्याचे प्रमाण आधीच कमी आहे. अशा परिस्थितीत अतिरिक्त MDR भरावा लागल्यास छोट्या व्यापाऱ्यांवर आर्थिक ताण वाढेल. त्यामुळे सरकारने हा निर्णय मागे घ्यावा, अशी व्यापाऱ्यांची मागणी असून त्यासाठीच २ ऑक्टोबर रोजी ‘नो UPI डे’ पाळण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर ग्राहकांनी त्या दिवशी व्यवहार करताना पर्यायी पेमेंटची तयारी ठेवणे आवश्यक ठरणार आहे.
