वृत्तसंस्था : अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अधिकच गंभीर बनत आहे. इराणचे सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेचे सचिव मोहसेन रेझाई यांनी स्पष्ट शब्दांत इशारा देत सांगितले की, अमेरिका इराणविरोधातील धमक्या आणि लष्करी कारवाईचे प्रयत्न पूर्णपणे थांबवत नाही, तोपर्यंत हॉर्मुझची सामुद्रधुनी जहाजांच्या वाहतुकीसाठी खुली केली जाणार नाही. या वक्तव्यामुळे दोन्ही देशांमधील संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर या घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात असून, तणाव वाढू नये आणि शांततापूर्ण मार्गाने तोडगा निघावा यासाठी विविध देशांकडून राजनैतिक प्रयत्न सुरू आहेत. इराणने आपल्या राष्ट्रीय सुरक्षेच्या प्रश्नावर कोणतीही तडजोड केली जाणार नसल्याचे पुन्हा एकदा स्पष्ट केले आहे. त्यांच्या मते, अमेरिकेचे आक्रमक धोरण आणि लष्करी दबाव कायम राहिल्यास हॉर्मुझ सामुद्रधुनीवरील निर्बंध हटवले जाणार नाहीत. त्यामुळे या महत्त्वाच्या सागरी मार्गावरील अनिश्चितता वाढली असून जागतिक व्यापार आणि ऊर्जा क्षेत्रात चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
हॉर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी व्यापारी मार्गांपैकी एक मानली जाते. जागतिक कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्याचा मोठा हिस्सा याच मार्गाने विविध देशांपर्यंत पोहोचतो. त्यामुळे या मार्गावर कोणत्याही प्रकारचा अडथळा निर्माण झाल्यास त्याचा थेट परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो. विशेषतः कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढण्याची शक्यता असून इंधन महागाईचा फटका अनेक देशांना बसू शकतो. तेल आयातीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असलेल्या भारतासह अनेक देशांसाठीही ही परिस्थिती चिंतेची ठरू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, हॉर्मुझ सामुद्रधुनी दीर्घकाळ बंद राहिली किंवा तेथील तणाव वाढला, तर आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत तेलाचे दर मोठ्या प्रमाणात वाढू शकतात. त्याचा परिणाम वाहतूक, उद्योग, उत्पादन खर्च आणि सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावरही होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढता संघर्ष केवळ प्रादेशिक मर्यादेत न राहता जागतिक अर्थव्यवस्था आणि ऊर्जा सुरक्षेसाठी मोठे आव्हान ठरू शकतो. सध्या संपूर्ण जगाचे लक्ष या घडामोडींवर असून पुढील काही दिवसांत दोन्ही देशांची भूमिका आणि आंतरराष्ट्रीय मध्यस्थी किती प्रभावी ठरते, यावर परिस्थितीचे भवितव्य अवलंबून असणार आहे.
