नवी मुंबई : नारळी पौर्णिमेचा सण गुरुवार, २७ ऑगस्ट रोजी राज्यभर मोठ्या उत्साहात साजरा केला जाणार असून, मुंबई आणि नवी मुंबईतील कोळीवाड्यांमध्ये सणाची तयारी अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे. समुद्राशी अतूट नाते असलेल्या कोळी समाजासाठी नारळी पौर्णिमा हा केवळ धार्मिक सण नसून त्यांच्या जीवनपद्धती, परंपरा आणि सागरी संस्कृतीचे प्रतीक मानला जातो. त्यामुळे सणाच्या आठवडाभर आधीपासूनच कोळीवाड्यांमध्ये उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले असून, प्रत्येक ठिकाणी तयारीची लगबग सुरू आहे. समुद्रदेवतेप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी तसेच सुरक्षित मासेमारीचा आशीर्वाद मिळावा, या भावनेने हा सण दरवर्षी मोठ्या भक्तिभावाने साजरा केला जातो. यंदाही विविध कोळीवाड्यांमध्ये पारंपरिक पद्धतीने पूजा, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि सामुदायिक उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. सणाच्या पार्श्वभूमीवर कोळी बांधव आपल्या होड्यांची साफसफाई, दुरुस्ती आणि रंगरंगोटी करण्यात व्यस्त आहेत. अनेक ठिकाणी होड्यांना नवीन रंग देण्यात येत असून, आकर्षक नक्षीकाम करून त्यांना नव्या स्वरूपात सजवले जात आहे. बंदर परिसरात रंगीबेरंगी पताका, झेंडे आणि फुलांच्या सजावटीमुळे उत्सवी वातावरण अधिक खुलून आले आहे. समुद्रकिनाऱ्यावर रांगेत उभ्या असलेल्या सजविलेल्या होड्या पर्यटकांचेही लक्ष वेधून घेत आहेत. कोळी समाजातील ज्येष्ठ मंडळी पारंपरिक विधींची तयारी करत असताना तरुण मंडळी आणि महिला सजावटीची जबाबदारी सांभाळताना दिसत आहेत. अनेक कोळीवाड्यांमध्ये पारंपरिक कोळी गीतांवर नृत्याचा सराव सुरू असून, लहान मुलांपासून ज्येष्ठांपर्यंत सर्वजण या उत्सवात सहभागी होत आहेत. सणाच्या दिवशी पारंपरिक वेशभूषेत सांस्कृतिक कार्यक्रम, लोकनृत्य आणि सामूहिक पूजा यांचे आयोजन करण्यात येणार आहे. त्यामुळे संपूर्ण कोळीवाडा उत्साहाने नटला आहे.
नारळी पौर्णिमा हा कोळी समाजाच्या श्रद्धा, संस्कृती आणि समुद्राशी असलेल्या भावनिक नात्याचा महत्त्वाचा उत्सव मानला जातो. मासेमारी हंगाम सुरू होण्यापूर्वी समुद्रदेवतेची पूजा करून नारळ अर्पण करण्याची परंपरा अनेक पिढ्यांपासून सुरू आहे. या दिवशी समुद्राला नारळ अर्पण करून सुरक्षित प्रवास, भरपूर मासळी आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना केली जाते. समुद्राला जीवनदाता मानणाऱ्या कोळी समाजासाठी हा दिवस विशेष भावनिक असतो. यंदाही ‘नारळ सोन्याचा, दिवाळे गावाचा’ या पारंपरिक संकल्पनेतून नवी मुंबईतील दिवाळे कोळीवाड्यात नारळी पौर्णिमा उत्सवाचे आयोजन करण्यात आले आहे. सिद्धी मित्र मंडळ आणि ग्रामस्थांच्या पुढाकाराने विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांची आखणी करण्यात आली असून, कोळी संस्कृतीचे दर्शन घडवणारे अनेक उपक्रम राबवले जाणार आहेत. आयोजकांच्या माहितीनुसार, उत्सवाच्या निमित्ताने पारंपरिक कोळी नृत्य, लोकगीते, सामूहिक आरती, होड्यांची मिरवणूक आणि समुद्रपूजनाचे कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले आहेत. याशिवाय स्थानिक नागरिकांसह पर्यटकांनाही कोळी संस्कृतीची ओळख करून देण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही मोठ्या संख्येने नागरिक आणि भाविक या उत्सवात सहभागी होण्याची अपेक्षा आहे. नारळी पौर्णिमा हा केवळ धार्मिक विधींचा सण नसून कोळी समाजाच्या एकजुटीचा, परंपरेचा आणि समुद्राविषयीच्या कृतज्ञतेचा उत्सव आहे. बदलत्या काळात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढला असला, तरी या सणाच्या माध्यमातून कोळी समाज आजही आपल्या सांस्कृतिक वारशाचे जतन करत असल्याचे चित्र मुंबई आणि नवी मुंबईतील कोळीवाड्यांमध्ये पाहायला मिळत आहे. यंदाचा नारळी पौर्णिमा उत्सवही परंपरा, श्रद्धा आणि सांस्कृतिक वैभवाचा अनोखा संगम ठरणार असल्याची भावना कोळी बांधवांनी व्यक्त केली आहे.
